Home » Lp(a) là gì? Vì sao người có cholesterol bình thường vẫn có thể mắc bệnh tim mạch?

Lp(a) là gì? Vì sao người có cholesterol bình thường vẫn có thể mắc bệnh tim mạch?

Lp(a) là gì và vì sao một người có cholesterol bình thường vẫn có thể đối mặt với nguy cơ tim mạch? Mức Lp(a) nào đáng lưu ý và ai nên thực hiện xét nghiệm? Hãy cùng Phòng khám Đa khoa Quốc tế Việt Mỹ tìm hiểu về chỉ số Lp(a) – một yếu tố nguy cơ tim mạch có thể bị bỏ sót trong các xét nghiệm mỡ máu thông thường.

ALT: Cholesterol bình thường vẫn có thể có nguy cơ tim mạch do Lp(a) cao — *Cholesterol bình thường vẫn có thể có nguy cơ tim mạch do Lp(a) cao*

1. Lp(a) là gì?

Lp(a) là gì? Lp(a), hay Lipoprotein(a), là một loại lipoprotein mang cholesterol trong máu. Nồng độ Lp(a) chủ yếu do yếu tố di truyền quyết định và có thể tăng cao ngay cả khi cholesterol thông thường vẫn trong giới hạn bình thường.

Lp(a) có cấu trúc gần giống LDL-C – thường được gọi là “cholesterol xấu” – nhưng có thêm một protein đặc biệt là apolipoprotein(a). Khi Lp(a) tăng cao, nguy cơ hình thành xơ vữa động mạch và các biến cố tim mạch có thể tăng lên.

Điều đáng lưu ý là xét nghiệm mỡ máu thông thường thường không đo Lp(a). Vì vậy, một người có kết quả cholesterol bình thường vẫn có thể có Lp(a) cao mà không biết.

2. Vì sao cholesterol bình thường vẫn có thể mắc bệnh tim mạch?

Cholesterol bình thường là một tín hiệu tốt nhưng không đồng nghĩa nguy cơ tim mạch bằng 0. Bệnh tim mạch chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như huyết áp, đường huyết, hút thuốc, tuổi, tiền sử gia đình và đặc biệt là các yếu tố di truyền như Lp(a).

Cholesterol bình thường không phản ánh được Lp(a)

Một xét nghiệm mỡ máu phổ biến thường gồm:

Cholesterol toàn phần.
LDL-C.
HDL-C.
Triglyceride.

Trong khi đó, Lp(a) cần được xét nghiệm riêng. Vì vậy, LDL-C hoặc cholesterol toàn phần bình thường không có nghĩa Lp(a) cũng ở mức an toàn.

Đây là một trong những lý do có những người không bị tăng cholesterol rõ rệt nhưng vẫn xuất hiện bệnh mạch vành hoặc biến cố tim mạch sớm.

*Xét nghiệm Lp(a) và cholesterol trong đánh giá nguy cơ tim mạch*

Lp(a) cao có thể thúc đẩy xơ vữa động mạch

Khi Lp(a) tăng cao, các hạt lipoprotein có thể góp phần tích tụ cholesterol trong thành mạch, thúc đẩy quá trình viêm và hình thành mảng xơ vữa.

Theo thời gian, động mạch có thể bị hẹp hoặc tắc nghẽn, làm tăng nguy cơ:

Bệnh mạch vành.
Nhồi máu cơ tim.
Đột quỵ.
Bệnh động mạch ngoại biên.

Lp(a) tăng cao cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ hẹp van động mạch chủ.

Lp(a) chủ yếu do di truyền

Khác với LDL-C, nồng độ Lp(a) ít bị ảnh hưởng bởi chế độ ăn hoặc tập luyện và phần lớn được quyết định bởi gene.

Do đó, một người ăn uống lành mạnh, cân nặng bình thường và tập thể dục thường xuyên vẫn có thể có Lp(a) cao.

Điều này không có nghĩa lối sống lành mạnh không quan trọng. Kiểm soát tốt huyết áp, LDL-C, đường huyết, cân nặng và tránh thuốc lá vẫn giúp giảm nguy cơ tim mạch tổng thể.

Lp(a) bao nhiêu là cao?

Kết quả xét nghiệm Lp(a) thường được thể hiện bằng mg/dL hoặc nmol/L.

Có thể tham khảo các mức sau:

Lp(a) cao cũng không có nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh tim mạch. Bác sĩ cần đánh giá kết quả cùng LDL-C, huyết áp, đường huyết, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ khác.

3. Ai nên xét nghiệm Lp(a)?

Các hướng dẫn tim mạch hiện nay khuyến nghị người trưởng thành nên biết mức Lp(a) của mình ít nhất một lần trong đời.

Việc xét nghiệm Lp(a) đặc biệt đáng lưu ý nếu:

Gia đình có người mắc bệnh tim mạch sớm.
Cha mẹ hoặc anh chị em có Lp(a) cao.
Có tăng cholesterol máu gia đình.
Từng nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ khi còn trẻ.
Đã mắc bệnh tim mạch dù LDL-C không cao.
Bác sĩ cần đánh giá thêm nguy cơ tim mạch.

Do Lp(a) có tính di truyền cao, nếu một thành viên trong gia đình phát hiện Lp(a) tăng, người thân trực hệ cũng có thể được tư vấn xét nghiệm.

4. Làm gì khi Lp(a) cao?

Khi phát hiện Lp(a) cao, mục tiêu quan trọng không chỉ là nhìn vào một chỉ số mà cần giảm tổng thể các yếu tố nguy cơ tim mạch.

Người bệnh nên:

Kiểm soát LDL-C theo mục tiêu bác sĩ chỉ định.
Theo dõi và điều trị tăng huyết áp nếu có.
Kiểm soát đường huyết.
Không hút thuốc lá.
Duy trì cân nặng phù hợp.
Tập thể dục đều đặn.
Ăn uống theo hướng tốt cho tim mạch.
Khám tim mạch định kỳ nếu thuộc nhóm nguy cơ cao.

Hiện nay, chế độ ăn và vận động thường không làm giảm đáng kể Lp(a) vì chỉ số này chủ yếu do di truyền. Tuy nhiên, lối sống lành mạnh vẫn rất cần thiết để giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Người bệnh không nên tự sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng được quảng cáo có khả năng “hạ Lp(a)” khi chưa được bác sĩ tư vấn.

Tại Phòng khám Đa khoa Quốc tế Việt Mỹ, khách hàng có thể được thăm khám chuyên khoa Nội tim mạch, đánh giá các yếu tố nguy cơ và tư vấn xét nghiệm phù hợp theo từng trường hợp.

Chủ động kiểm tra nguy cơ tim mạch sớm giúp xây dựng kế hoạch theo dõi và dự phòng phù hợp, thay vì chỉ dựa vào một chỉ số cholesterol.

Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ Lp(a)

Câu 1: Cholesterol bình thường có cần xét nghiệm Lp(a) không? Có thể cần. Cholesterol bình thường không phản ánh được nồng độ Lp(a). Người có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm hoặc có các yếu tố nguy cơ nên trao đổi với bác sĩ về xét nghiệm Lp(a).

Câu 2: Lp(a) cao có triệu chứng không? Thông thường Lp(a) cao không gây triệu chứng đặc hiệu. Người bệnh thường chỉ phát hiện thông qua xét nghiệm máu hoặc khi được đánh giá nguy cơ tim mạch.

Câu 3: Lp(a) cao có chắc chắn bị bệnh tim không? Không. Lp(a) cao là yếu tố làm tăng nguy cơ, không phải chẩn đoán bệnh tim. Nguy cơ thực tế còn phụ thuộc vào LDL-C, huyết áp, tiểu đường, hút thuốc, tuổi và tiền sử gia đình.

#khamnoikhoa #cholesterol #benhtimmach